تبلیغات
قتیل العبرات - دابة الارض چیست؟
دابة الارض چیست؟

دابة الارض چیست؟

" دابه" به معنى" جنبنده" و" ارض" به معنى" زمین" است، و بر خلاف آنچه بعضى مى‏پندارند "دابه " تنها به جنبندگان غیر انسان اطلاق نمى‏شود، بلكه مفهوم وسیعى دارد كه انسانها را نیز در بر مى‏گیرد، چنان كه در آیه 6 سوره هود مى‏خوانیم: وَ ما مِنْ دَابَّةٍ فِی الْأَرْضِ إِلَّا عَلَى اللَّهِ رِزْقُها:" هیچ جنبنده‏اى در زمین نیست مگر اینكه روزى او بر خدا است".

و در آیه 61 سوره نحل آمده: وَ لَوْ یُؤاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِظُلْمِهِمْ ما تَرَكَ عَلَیْها مِنْ دَابَّةٍ" اگر خداوند مردم را به خاطر ستمهایشان مجازات مى‏كرد، جنبنده‏اى را بر صفحه زمین باقى نمى‏گذاشت".

و در آیه 22 سوره انفال مى‏خوانیم: إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللَّهِ الصُّمُّ الْبُكْمُ الَّذِینَ لا یَعْقِلُونَ:" بدترین جنبندگان نزد خداوند افراد كر و گنگى هستند كه چیزى نمى‏فهمند".

اما در مورد تطبیق این كلمه، قرآن بطور سر بسته از آن گذشته، گویى بنا بر اجمال و ابهام بوده، تنها وصفى كه براى آن ذكر كرده این است كه با مردم سخن مى‏گوید، و افراد بى ایمان را اجمالا مشخص مى‏كند، ولى در روایات اسلامى و سخنان مفسرین، بحث هاى زیادى در این زمینه دیده مى‏شود كه در یك جمع بندى مى‏توان آن را در دو تفسیر خلاصه كرد:

1- گروهى آن را یك موجود جاندار و جنبنده غیر عادى از غیر جنس انسان با شكلى عجیب دانسته‏اند، و براى آن عجائبى نقل كرده‏اند كه شبیه خارق عادات و معجزات انبیاء است.

این جنبنده در آخر زمان ظاهر مى‏شود، و از كفر و ایمان سخن مى‏گوید و منافقین را رسوا مى‏سازد و بر آنها علامت مى‏نهد.

2- جمعى دیگر به پیروى از روایات متعددى كه در این زمینه وارد شده او را یك انسان مى‏دانند، یك انسان فوق العاده، یك انسان متحرك و جنبنده و فعال كه یكى از كارهاى اصلیش جدا ساختن صفوف مسلمین از منافقین و علامت‏گذارى آنها است، حتى از پاره‏اى از روایات استفاده مى‏شود كه عصاى موسى و خاتم سلیمان با او است، و مى‏دانیم عصاى موسى، رمز قدرت و اعجاز، و خاتم سلیمان، رمز حكومت و سلطه الهى است، و به این ترتیب او یك انسان قدرتمند و افشاگر است!

در حدیثى از حذیفه از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلّم در توصیف" دابة الارض" چنین آمده است‏:

لا یدركها طالب و لا یفوتها هارب فتسم المؤمن بین عینیه، و یكتب بین عینیه مؤمن و تسم الكافر بین عینیه و تكتب بین عینیه كافر، و معها عصا موسى و خاتم سلیمان:

" او به قدرى نیرومند است كه هیچكس به او نمى‏رسد و كسى از دست او نمى‏تواند فرار كند، در پیشانى مؤمن علامت مى‏گذارد و مى‏نویسد مؤمن و در پیشانى كافر علامت میگذارد و مى‏نویسد كافر! با او عصاى موسى و انگشتر سلیمان است «1».

و در روایات متعددى بر شخص امیر مؤمنان على علیه السلام تطبیق شده است:

در تفسیر على بن ابراهیم از امام صادق علیه السلام مى‏خوانیم:" مردى به عمار یاسر گفت آیه‏اى در قرآن است كه فكر مرا پریشان ساخته و مرا در شك انداخته‏ است، عمار گفت: كدام آیه؟ گفت: آیه وَ إِذا وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَیْهِمْ أَخْرَجْنا لَهُمْ دَابَّةً مِنَ الْأَرْضِ تُكَلِّمُهُمْ أَنَّ النَّاسَ كانُوا بِآیاتِنا لا یُوقِنُونَ این كدام جنبنده است؟

عمار مى‏گوید: به خدا سوگند من روى زمین نمى‏نشینم، غذایى نمى‏خورم و آبى نمى‏نوشم تا دابة الارض را به تو نشان دهم! سپس همراه آن مرد به خدمت على علیه السلام آمد، در حالى كه غذا مى‏خورد هنگامى كه چشم امام علیه السلام به عمار افتاد، فرمود بیا، عمار آمد و نشست و با امام علیه السلام غذا خورد.

آن مرد سخت در تعجب فرو رفت و با ناباورى به این صحنه مى‏نگریست، چرا كه عمار به او قول داده بود و قسم خورده بود كه تا به وعده‏اش وفا نكند غذا نخورد، گویى قول و قسم خود را فراموش كرده است. هنگامى كه عمار برخاست و با على علیه السلام خدا حافظى كرد، آن مرد رو به او كرده گفت: عجیب است تو سوگند یاد كردى كه غذا نخورى و آب ننوشى و بر زمین ننشینى مگر اینكه" دابة الارض" را به من نشان دهى؟

عمار در جواب گفت: اریتكها ان كنت تعقل!:" من او را به تو نشان دادم اگر مى‏فهمیدى"! «2»

نظیر همین حدیث در تفسیر عیاشى از" ابو ذر" رحمة اللَّه علیه نقل شده است «3».

علامه مجلسى در بحار الانوار با سند معتبرى از امام صادق علیه السلام چنین نقل مى‏كند كه على علیه السلام در مسجد خوابیده بود، پیامبر صلی الله علیه و آله آنجا آمد، على علیه السلام را بیدار كرد و فرمود قم یا دابة اللَّه!:" برخیز اى جنبنده الهى" كسى از یاران عرض كرد اى رسول خدا آیا ما حق داریم یكدیگر را بر چنین اسمى بنامیم؟

پیامبر فرمود: نه این نام مخصوص او است، و او است" دابة الارض" كه خداوند در قرآن فرموده: وَ إِذا وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَیْهِمْ أَخْرَجْنا لَهُمْ دَابَّةً مِنَ الْأَرْضِ ... سپس فرمود: اى على! در آخر زمان خداوند تو را در بهترین صورت زنده مى‏كند و وسیله‏اى در دست تو است كه دشمنان را با آن علامت مى‏نهى" «4».

طبق این روایات، آیه فوق مربوط به" رجعت" است و با آیه‏اى كه بعدا درباره رجعت مى‏آید هماهنگ مى‏باشد.

مرحوم ابو الفتوح رازى در تفسیر خود ذیل آیه فوق مى‏نویسد: بر طبق اخبارى كه از طریق اصحاب ما نقل شده،" دابة الارض" كنایه از حضرت مهدى صاحب الزمان ع است «5».

با در نظر گرفتن این حدیث و احادیث فوق، مى‏توان از" دابة الارض" مفهوم كلى‏ترى را استفاده كرد كه بر هر یك از پیشوایان بزرگ كه در آخر زمان قیام و حركت فوق العاده مى‏كنند و حق و باطل و مؤمن و كافر را از هم مشخص مى‏سازند منطبق مى‏شود.

این تعبیر كه در روایات وارد شده كه عصاى موسى و انگشتر سلیمان كه رمز قدرت و پیروزى و حكومت است با او است قرینه‏اى است بر اینكه دابة الارض یك انسان بسیار فعال است نه یك حیوان.

و نیز اینكه در روایات وارد شده كه مؤمن و كافر را نشانه‏گذارى مى‏كند و صفوفشان را مشخص مى‏سازد با انسان سازگار است.

سخن گفتن با مردم كه در متن آیه قرآن به عنوان توصیف او آمده نیز مناسب همین معنى است.

در یك جمع بندى به اینجا مى‏رسیم كه از یك سو واژه" دابه" بیشتر در غیر انسانها به كار مى‏رود ( هر چند در قرآن كراراً در مفهوم اعم و یا در مورد انسانها استعمال شده) از سوى دیگر قرائن متعدد در خود آیه وجود دارد، و روایات فراوانى در تفسیر آیه وارد شده است كه نشان مى‏دهد منظور از" دابة الارض" در اینجا انسانى است با ویژگیهایى كه در بالا ذكر كردیم، انسانى است بسیار فعال، مشخص كننده خط حق و باطل، مؤمن و منافق و كافر، انسانى است كه در آستانه رستاخیز ظاهر مى‏شود و خود یكى از آیات عظمت پروردگار است.

__________________________________________________
(1) مجمع البیان ذیل آیه مورد بحث.
(2 و 3) مجمع البیان ذیل آیات مورد بحث.
(4) بحار الانوار ج 53 صفحه 52. [.....]
(5) تفسیر ابو الفتوح جلد 8 صفحه 423.

منبع:
http://www.mahdaviat.porsemani.ir/content/%D8%AF%D8%A7%D8%A8%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%DA%86%D9%8A%D8%B3%D8%AA%D8%9F



تاریخ : سه شنبه 3 بهمن 1396 | 08:40 ب.ظ | نویسنده : محمدعلی بیکی افین | نظرات


  • paper | رپورتاژ آگهی با کیفیت | فروش بک لینک دائمی
  • خرید رپورتاژ آگهی ارزان | فروش backlink