تبلیغات
قتیل العبرات - آیا عمر در غدیر خم با امیرمؤمنان (ع) بیعت كرده است؟2

 

تصحیح البانی:

سند حدیث مورد بحث ما همان روایت ابن ماجه قزوینی (از حماد بن سلمه تا براء بن عازب) در باره غدیر است كه محمد ناصر البانی در السلسلة الصحیحه، آن را تصحیح كرده است.

رك: ابن ماجه القزوینی، محمد بن یزید (متوفای275 هـ)، سنن ابن ماجه، ج 1، ص 43، ح116، باب فَضْلِ عَلِیِّ بن أبی طَالِبٍ رضی الله عنه، تحقیق: محمد فؤاد عبد الباقی، ناشر: دار الفكر - بیروت.
الألبانی، محمّد ناصر، صحیح ابن ماجة، ج 1، ص 26، ح113، طبق برنامه المكتبة الشاملة.

در نتیجه ادعای برخی از علمای سنی كه گفته اند:

وهذا ضعیف فقد نصوا أن علی بن زید وأبا هرون وموسی ضعفاء لایعتمد علی روایتهم وفی السند أیضا أبو إسحق وهو شیعی مردود الروایة.

این روایت ضعیف است، علما تصریح كرده آند كه علی بن زید و أبا هارون، ضعیف هستند و به روایات آن ها اعتماد نمی شود. همچنین در سند این روایت ابواسحق وجود دارد كه او شیعی و روایتش مردود است.

الآلوسی البغدادی الحنفی، أبو الفضل شهاب الدین السید محمود بن عبد الله (متوفای1270هـ)، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم والسبع المثانی، ج 6، ص 194، ناشر: دار إحیاء التراث العربی - بیروت.

پایه و اساس ندارد؛ زیرا در غیر این صورت، باید بسیاری از روایات بخاری و مسلم و بقیه صحاح سته اهل سنت را دور بریزیم.

تحریف روایت ابن ماجه و عبد الرزاق:

ابن كثیر دمشقی سلفی این روایت را این گونه نقل می كند:

وقال عبد الرزاق: أنا معمر عن علی بن زید بن جدعان، عن عدی بن ثابت، عن البراء بن عازب قال: خرجنا مع رسول الله حتی نزلنا غدیر خم بعث منادیا ینادی، فلما اجتمعا قال: " ألست أولی بكم من أنفسكم؟ قلنا: بلی یا رسول الله ! قال: ألست أولی بكم من أمهاتكم؟ قلنا: بلی یا رسول الله قال: ألست أولی بكم من آبائكم؟ قلنا: بلی یا رسول الله ! قال: ألست ألست ألست؟ قلنا: بلی یا رسول الله قال: من كنت مولاه فعلی مولاه اللهم وال من والاه وعاد من عاداه " فقال عمر بن الخطاب: هنیئا لك یا ابن أبی طالب أصبحت الیوم ولی كل مؤمن.

وكذا رواه ابن ماجة من حدیث حماد بن سلمة عن علی بن زید وأبی هارون العبدی عن عدی بن ثابت عن البراء به. وهكذا رواه موسی بن عثمان الحضرمی عن أبی إسحاق عن البراء به. وقد روی هذا الحدیث عن سعد وطلحة بن عبید الله وجابر بن عبد الله وله طرق عنه وأبی سعید الخدری وحبشی بن جنادة وجریر بن عبد الله وعمر بن الخطاب وأبی هریرة.

براء بن عاذب می گوید: به همراه رسول خدا خارج شدیم تا این كه به غدیر خم رسیدیم، آن حضرت كسی را فرستاد تا مردم را صدا بزند، وقتی مردم جمع شدند، آن حضرت فرمود: آیا من نسبت به مؤمنان از جان آنان به خودشان سزاوارتر نیستم؟ گفتند: آری، فرمود: آیا من از مادرانتان پیش شما سزاوارتر نیستم؟ گفتند: آری ای پیامبر خدا، فرمود: آیا من از پدران شما در نزد شما سزاوارتر نیستم؟ گفتند: این چنین است ای رسول خدا، فرمود: آیا نیستم؟ آیا نیستم؟ آیا نیستم؟ گفتند: بلی ای رسول خدا، سپس فرمود: هر كس من مولای او هستم، پس این علی مولای او است، خداوندا دوست بدار آنكه علی را دوست بدارد و دشمن بدار دشمن او را. 

پس عمرگفت: مبارك باشد بر تو ای علی، تو اكنون مولا و رهبر من و تمام مؤمنان هستی.
این روایت را به همین صورت ابن ماجه از حماد بن سلمه از علی بن زید و أبی هارون عبدی از عدی بن ثابت از براء نقل كرده است. همچنین موسی بن عثمان خضرمی از أبی اسحاق از براء نقل كرده است.

و نیز این حدیث از سعد (بن أبی وقاص)، طلحة بن عبید الله، جابر بن عبد الله كه چندین طریق دارد، و أبی سعید خدری، حبشی بن جناده، جریر بن عبد الله، عمر بن خطاب و أبی هریره نقل شده است.

ابن كثیر الدمشقی، إسماعیل بن عمر ابوالفداء القرشی (متوفای774هـ)، البدایة والنهایة، ج 7، ص 350، ناشر: مكتبة المعارف - بیروت.

جلال الدین سیوطی نیز این روایت را از ابن ماجه با ادامه آن نقل كرده است:

وأخرج أحمد، وابن ماجه عن البراء بن عازب قال: (كنا مع رسول الله صلی الله علیه وسلّم فی سفر فنزلنا بغدیر خم فنودی فینا الصلاة جامعة فصلی الظهر وأخذ بید علی فقال... فلقیه عمر بعد ذلك فقال له: (هنیئاً لك یا ابن أبی طالب أصبحت وأمسیت مولی كل مؤمن ومؤمنة).

السیوطی، جلال الدین عبد الرحمن بن أبی بكر (متوفای911هـ)، الحاوی للفتاوی فی الفقه وعلوم التفسیر والحدیث والاصول والنحو والاعراب وسائر الفنون، ج 1، ص 78، تحقیق: عبد اللطیف حسن عبد الرحمن، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت، الطبعة: الأولی، 1421هـ - 2000م.

در حالی كه متأسفانه در نسخه های فعلی سنن ابن ماجه جمله « فَلَقِیَهُ عُمَرُ بَعْدَ ذلك فقال له هنیاء یا بن أبی طَالِبٍ أَصْبَحْتَ وَأَمْسَیْتَ مولی كل مُؤْمِنٍ وَمُؤْمِنَةٍ» وجود ندارد و حذف شده است.

رك: ابن ماجه القزوینی، محمد بن یزید (متوفای275 هـ)، سنن ابن ماجه، ج 1، ص 43، ح116، باب فَضْلِ عَلِیِّ بن أبی طَالِبٍ رضی الله عنه، تحقیق: محمد فؤاد عبد الباقی، ناشر: دار الفكر - بیروت.

ذهبی نیز بعد از نقل این روایت می گوید:

ورواه عبد الرزاق، عن معمر، عن علی بن زید.

در حالی كه ما این روایت را در مصنف عبد الرزاق نیز نیافتیم. البته امكان دارد كه عبد الرزاق آن را در كتاب دیگری نقل كرده باشد كه به دست ابن كثیر و ذهبی رسیده است.

  

روایت دوم: روایت ابوهریره

خطیب بغدادی در ترجمه حبشون بن موسی می نویسد:

أنبأنا عبد الله بن علی بن محمد بن بشران أنبأنا علی بن عمر الحافظ حدثنا أبو نصر حبشون بن موسی بن أیوب الخلال حدثنا علی بن سعید الرملی حدثنا ضمرة بن ربیعة القرشی عن بن شوذب عن مطر الوراق عن شهر بن حوشب عن أبی هریرة قال: من صام یوم ثمان عشرة من ذی الحجة كتب له صیام ستین شهرا وهو یوم غدیر خم لما أخذ النبی صلی الله علیه وسلم بید علی بن أبی طالب فقال ألست ولی المؤمنین قالوا بلی یا رسول الله قال من كنت مولاه فعلی مولاه.فقال عمر بن الخطاب بخ بخ لك یا بن أبی طالب أصبحت مولای ومولی كل مسلم فأنزل الله الیوم أكملت لكم دینكم.

اشتهر هذا الحدیث من روایة حبشون وكان یقال إنه تفرد به وقد تابعه علیه أحمد بن عبد الله بن النیری فرواه عن علی بن سعید أخبرنیه الأزهری حدثنا محمد بن عبد الله بن أخی میمی حدثنا أحمد بن عبد الله بن أحمد بن العباس بن سالم بن مهران المعروف بابن النیری إملاء حدثنا علی بن سعید الشامی حدثنا ضمرة بن ربیعة عن بن شوذب عن مطر عن شهر بن حوشب عن أبی هریرة قال من صام یوم ثمانیة عشر من ذی الحجة وذكر مثل ما تقدم أو نحوه.

ومن صام یوم سبعة وعشرین من رجب كتب له صیام ستین شهرا وهو أول یوم نزل جبریل علیه السلام علی محمد صلی الله علیه وسلم بالرسالة.

از ابوهریره نقل شده است كه گفت: كسی كه روز هجدهم ذی حجه را روزه بگیرد ثواب روزه شصت ماه برای وی نوشته می شود، این روز، روز غدیر خم است، روزی كه رسول خدا صلی الله علیه و آله دست علی را گرفت و فرمود: آیا من رهبر مؤمنان نیستم؟ گفتند: چرا ای رسول خدا. فرمود: هر كس من مولای او هستم علی مولای او است.عمر گفت: تبریك، تبریك ای پسر ابوطالب، تو اكنون مولای من و مولای هر مسلمانی، سپس این آیه نازل شد: امروز دین شما را كامل كردم. این حدیث به عنوان روایت حبشون مشهور شده است، گفته شده كه فقط او این روایت را نقل كرده است؛ در حالی احمد بن عبد الله نیز از علی سعید... از أبی هریره نقل كرده است....

الخطیب البغدادی، أحمد بن علی أبو بكر (متوفای 463هـ)، تاریخ بغداد، ج 8، ص 289، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت.

همین روایت را الشجری الجرجانی (متوفای499 هـ) در كتاب الأمالی با همین سند در سه جای از كتابش و ابن عساكر در تاریخ مدینه دمشق نقل كرده اند:

الشجری الجرجانی، المرشد بالله یحیی بن الحسین بن إسماعیل الحسنی، كتاب الأمالی وهی المعروفة بالأمالی الخمیسیة، ج 1، ص 192، و ج1، ص 343، و ج2، ص102، تحقیق: محمد حسن اسماعیل، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت / لبنان، الطبعة: الأولی، 1422 هـ - 2001م؛

ابن عساكر الدمشقی الشافعی، أبی القاسم علی بن الحسن إبن هبة الله بن عبد الله،(متوفای571هـ)، تاریخ مدینة دمشق وذكر فضلها وتسمیة من حلها من الأماثل، ج 42، ص 233، تحقیق: محب الدین أبی سعید عمر بن غرامة العمری، ناشر: دار الفكر - بیروت - 1995.

بررسی سند روایت:

عبد الله بن علی بن محمد بن بشران:

وی استاد خطیب بغدادی و ثقه است؛ چنانچه ذهبی در باره او می نویسد:

عبد الله بن علیّ بن محمد بن عبد الله بن بشران البغدادی الشاهد... قال الخطیب: كان سماعه صحیحاً. وتوفی فی شوال. 

عبد الله بن علی... خطیب در باره او گفته: شنیده های او صحیح بود. در ماه شوال از دنیا رفت.
الذهبی الشافعی، شمس الدین ابوعبد الله محمد بن أحمد بن عثمان (متوفای 748 هـ)، تاریخ الإسلام ووفیات المشاهیر والأعلام، ج 29، ص 264، تحقیق د. عمر عبد السلام تدمری، ناشر: دار الكتاب العربی - لبنان/ بیروت، الطبعة: الأولی، 1407هـ - 1987م؛

البغدادی، أحمد بن علی ابوبكر الخطیب (متوفای463هـ)، تاریخ بغداد، ج 10، ص 14، رقم: 5130، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت.

 

 علی بن عمر الحافظ:

علی بن عمر، همان دار قطنی معروف و صاحب سنن است كه در وثاقت او تردیدی نیست؛ چنانچه ذهبی در باره او می گوید :

قال أبو بكر الخطیب كان الدارقطنی فرید عصره وقریع دهره ونسیج وحده وامام وقته انتهی الیه علو الاثر والمعرفة بعلل الحدیث واسماء الرجال مع الصدق والثقة وصحة الإعتقاد والاضطلاع من علوم سوی الحدیث منها القراءات.

دار قطنی یگانه روزگار و پهلوان میدان بود و مانندی نداشت اوپیشوای زمانش بود، دانش و معرفت اسباب شناسائی حدیث و شناخت نامهای راویان به او ختم می شد، راستگو و مورد اعتماد و دارای اعتقادی صحیح بود و در دیگر علوم غیر از حدیث مانند دانش قراآت نیز قوی بود.

الذهبی، شمس الدین محمد بن أحمد بن عثمان، (متوفای748هـ)، سیر أعلام النبلاء، ج 16، ص 452، تحقیق: شعیب الأرناؤوط، محمد نعیم العرقسوسی، ناشر: مؤسسة الرسالة - بیروت، الطبعة: التاسعة، 1413هـ.

أبو نصر حبشون بن موسی بن أیوب الخلال:

ذهبی در باره او می گوید:

حبشون بن موسی بن أیوب الشیخ أبو نصر البغدادی الخلال... وكان أحد الثقات.

حبشون بن موسی، یكی از افراد مورد اعتماد بود.

الذهبی الشافعی، شمس الدین ابوعبد الله محمد بن أحمد بن عثمان (متوفای 748 هـ)، سیر أعلام النبلاء، ج 15، ص 317، تحقیق: شعیب الأرناؤوط، محمد نعیم العرقسوسی، ناشر: مؤسسة الرسالة - بیروت، الطبعة: التاسعة، 1413هـ.

خطیب بغدادی در باره او می گوید:

وكان ثقة یسكن باب البصرة.

حبشون مورد اعتماد بود و در باب البصره سكونت داشت.

البغدادی، أحمد بن علی ابوبكر الخطیب (متوفای463هـ)، تاریخ بغداد، ج 8، ص 289، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت.

و بعد از نقل روایت إكمال نیز روایت دیگری را نقل كرده و می گوید:

الأزهری أنبأنا علی بن عمر الحافظ قال حبشون بن موسی بن أیوب الخلال صدوق....

علی بن عمر الحافظ گفته است: حبشون بن موسی راستگو است.

تاریخ بغداد، ج 8، ص 4391.

علی بن سعید الرملی:

ذهبی در باره او می گوید:

علی بن أبی حملة شیخ ضمرة بن ربیعة ما علمت به بأسا ولا رأیت أحدا الآن تكلم فیه وهو صالح الأمر ولم یخرج له أحد من أصحاب الكتب الستة مع ثقته.

علی بن ابی حمله بزرگ قبیله ضمره است، من در او ایرادی نمی بینم وكسی را هم ندیده ام كه در باره او سخنی گفته باشد، او كارهایش خوب بود ولی با این كه ثقه است صاحبان كتب سته از وی روایت نقل نكرده اند.

الذهبی، شمس الدین محمد بن أحمد بن عثمان أبو عبد الله (متوفای 748 هـ) میزان الاعتدال فی نقد الرجال، ج 5، ص 153 ـ 154، تحقیق: الشیخ علی محمد معوض والشیخ عادل أحمد عبدالموجود، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت، الطبعة: الأولی، 1995م.

وإذا كان ثقة ولم یتكلم فیه أحد فكیف نذكره فی الضعفاء.

علی بن سعید رملی ثقه است و كسی در باره وی سخنی نگفته است، پس چرا باید نام وی را در ردیف افراد ضعیف بیاوریم؟. 

العسقلانی الشافعی، أحمد بن علی بن حجر أبو الفضل (متوفای852هـ) لسان المیزان، ج 4، ص 227، تحقیق: دائرة المعرف النظامیة - الهند، ناشر: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات - بیروت، الطبعة: الثالثة، 1406هـ - 1986م.

تاریخ : پنجشنبه 2 مهر 1394 | 05:44 ب.ظ | نویسنده : محمدعلی بیکی افین | نظرات


  • paper | رپورتاژ آگهی با کیفیت | فروش بک لینک دائمی
  • خرید رپورتاژ آگهی ارزان | فروش backlink